2010: een jaar vol topconcerten!

Met 2010 hebben we een knaller van een concertjaar achter de rug. Achtendertig zaalconcerten en twee zomerfestivals stonden op het programma en ik moet er dadelijk bij zeggen dat er nauwelijks missers tussen zaten. Daarom was het beslist een moeilijke taak om een top tien samen te stellen. Toppers zoals Ghalia Benali, Ebo Taylor, Officina Zoe, Tri a Tolia, Frank London, Natacha Atlas, Huangh Thanh en Fatoumata Diawara vielen na veel wikken en wegen naast de prijzen. Uiteindelijk hielden we de volgende top 10 over.

01. 4 Etoiles op het Afrikafestival (Hertme) op 10/07
02. Deolinda in De Roma op 27/10
03. Mahmoud Ahmed & Alemayehu Eshete in Zuiderpershuis op 29/05
04. Issa Sow in het Cultuurcentrum Leopoldsburg op 11/12
05. Loulou Djine  in La Ferme du Biéreau op 22/01
06. Ablaye Cissoko in de Molière  op 12/11
07. Tzigani in Art Base  op 30/09
08. Vinylio in Art Base  op 11/09
09. Alon Sariel op het Fête des Musiques Juives  op 20/06
10. Altland in Art Base op 4/12

Rode draad: de drievoudige aanwezigheid van Art Base. Het moet gezegd dat dit kleine zaaltje (maximum ca. 50 personen) voor mij dé revelatie van het jaar was! We zagen er een heleboel schitterende artiesten bezig. Namen die meestal nog niet onmiddellijk een belletje doen rinkelen, maar allemaal stonden ze garant voor kwaliteit in een gezellige, ongedwongen sfeer. Een pluim aan organisator Frans De Clercq!

Issa Sow @ Cultuurcentrum Leopoldsburg

Issa Mbaye Diary Sow is afkomstig van Talbakhlé (Noord-Senegal),  maar sinds een tiental jaren woont hij in Brussel. Hij is een grootmeester op de Nianiooru, ook riti genoemd. Dat is een éénsnarige viool, een traditioneel West-Afrikaans instrument van de Peulbevolking (ook Pular of Fulani genoemd). Met zijn melancholisch instrument zagen we hem enkele keren als gast tijdens concerten van Malick Pathé Sow, waarvan dat in Hoei (2009) mij het best bijgebleven is (zie verslag). Issa Sow wordt beschouwd als één van de belangrijkste traditionele peulmuzikanten van Senegal en Mauretanië. Hij was niet alleen jarenlang actief bij het Nationaal Orkest van Senegal, maar werkte ook samen met de supersterren Baaba Maal en Youssou n'Dour. Toch moest Issa wachten tot 2009 voor zijn eerste eigen cd. Doumale werd uitgegeven door het Belgische label Homerecords. Issa Sow vond in België een zielsverwant in de violist Wouter Vandenabeele, o.a. bekend van Ambrozijn en Olla Vogala. Deze Wouter Vandenabeele is verantwoordelijk voor de knappe arrangementen op het album, waarop Issa’s traditionele klassieke Peulmuziek centaal staat. Samen met collega Tom Theuns (gitaar) haalde hij er een 10-koppig strijkorkest bij. Het authentieke geluid van Issa’s nianiooru komt in die setting nog beter tot zijn recht. Het album wordt verder gekruid met opmerkelijke bijdragen van Malick Pathé Sow (hoddu en zang), Bao Cissoko (kora) en een waslijst aan gastvocalisten, waaronder Omar Ka. Het resultaat is een cd vol prachtige, bezwerende en repetitieve muziek die een oeroude traditie vertegenwoordigt.

Op zaterdag 11 december trad Issa Sow op in het Cultuurcentrum Leopoldsburg. Op enkele gastzangers na was de hele ‘cast’ van de cd van de partij. Malick Pathé Sow, Bao Cissoko, Omar Ka en percussionist Serigne M. Gueye waren in topvorm. Naast nummers uit de cd zoals 'Daaniyanke' en 'Njahden' was er tijdens dit optreden ook ruimte voor experiment. De kruisbestuiving met de klassieke strijkers kwam nog beter tot zijn recht dan op de cd, Tom Theuns mocht enkele keren op de voorgrond treden (o.a. met the cuckoo uit zijn solo-album Songs from the river). Verrassend waren twee korte vocale bijdragen van de op het allerlaatste moment toegevoegde gastzanger Moussa Niang (alias Moussa Diabate) één van de leadzangers van het Symmetric Orchestra van Toumani Diabaté. Wat een stem!

Dit was in het geheel beschouwd een concert voor fijnproevers zonder één minpuntje, weeral een topper in een verder rijkelijk gevuld 2010! Een top 10 samenstellen zal nog voor de nodige hoofdbrekens zorgen.

Beluister 'Doumale: la musique d'Issa Sow' hier integraal.

Altland @ Art Base (Brussel)

Altland is een Joods-Belgische groep die zich toelegt op de oude Joodse muziektradities. In juni heb ik genoten van hun optreden tijdens het Fête des Musiques Juives  in Brussel. Op zaterdag 4 december stonden ze in Art Base in een flink vernieuwde bezetting. De groep is nu samengesteld uit Gilles Sadowski (klarinet, blokfluit en doedelzak), Daniel Rabinovitsj (percussie) en Benoît Goovaerts (fagot). Nieuwe leden zijn Stéphanie Weisser (viool) en Nedžad Čengić (accordeon). De gitarist (Enrique Castillo) is er niet meer bij.

Ondanks de sneeuw kon Altland rekenen op een vol zaaltje. Terecht, want de groep is duidelijk gegroeid. Ze klinken nog steeds even fris en inventief, maar het repertoire is een stuk gevarieerder en Daniel Rabinovitsj trekt het publiek mee met een flinke portie speelse humor en muzikale vondsten. De nieuwe muzikanten zorgen voor een rijkere totaalsound en de nuances komen beter tot uiting dankzij de keuze om te spelen zonder versterking. Het optreden was ingedeeld in een viertal segmenten, waarbij Stephanie Weisser als etnomusicologe telkens instond voor een korte toelichting. Voor de pauze kregen we een flinke portie Klezmer voorgeschoteld met klassiekers zoals Bessaraber en Bulgarski Zhok. Vooral Gilles Sadowski blonk tijdens dit onderdeel uit met zijn klarinet. Het eerste deel werd afgesloten met een stuk Nigunim. Dat is gezongen, mystieke muziek, die door het meermaals herhalen van dezelfde thema’s in een soort van trance zou moeten resulteren. Daniel Rabinovitsj zong voor en het publiek werd uitgenodigd om mee te zingen (dai dai dai). Normaal hou ik niet zo van dat soort spelletjes tijdens concerten, maar hier werkte het echt aanstekelijk. Op het eind vielen de muzikanten in en geraakte het hele zaaltje in vervoering.

Na de pauze werd het feestje verder gezet met enkele traditionele bruiloftsliederen, zoals Mitsve Tentsl en  Russian Sher. Vervolgens was het de beurt aan Benoît Goovaerts om een excellente fagotsolo neer te zetten tijdens Sidney doina. Het melancholische Macedonische liedje Jovano Jovanke vormde de introductie voor een hoofdstukje Bosnische Sevdah. Luister naar de bekende versie van Kroke & Nigel Kennedy. Sevdah is geen Joodse muziek. Wellicht is het dankzij de nieuwe Bosnische accordeonist Nedžad Čengić dat deze passionele liedjes binnengesmokkeld werden in de set. Altland stapt daarmee even af van de missie om zoveel mogelijk soorten Joodse muziek te presenteren, maar het klonk allemaal prima en voor Nedžad Čengić is het een kans om zijn talenten optimaal te tonen. De groep had ook hier kleurrijke, minder voor de hand liggende arrangementen in petto (o.a. met doedelzak). Omdat de gitarist vertrokken is, werd er deze keer geen Sefardische muziek opgenomen in de set. Het concert werd afgesloten met een luchtig ‘Khosn, Kale, mazel tov’, misschien wel het allerbekendste Joodse bruiloftslied. Tijdens de bisronde volgde nog een ‘Meron suite’, een medley samengesteld uit Oriëntaalse Klezmer. Art Base  mag alweer een nieuw hoogtepunt toevoegen aan een ijzersterk concertjaar!

Op de website van Altland zijn audio en videofragmenten beschikbaar (maar het lukt enkel als je beschikt over de niet voor de hand liggende software 'Theora' en 'Ogg Vorbis'). Als alternatief kan je hier een veel te kort fragmentje beluisteren. Altland is klaar voor een sterker visitekaartje (een myspacepagina en een eigen cd?)

Huong Thanh Trio @ Molière (Elsene)

De Vietnamese zangeres Huong Thanh is afkomstig uit Saigon (Ho Chi Minh city). Net als haar vader is zij gespecialiseerd in Cai Luong. Deze theatervorm wordt ook Vietnamese opera genoemd, naar analogie met de Chinese opera. Het is een combinatie van zang, dans en theater, waarin niet alleen klassieke hofmuziek maar ook elementen uit de Vietnamese volksmuziek geïntegreerd worden. Traditionele Vietnamese zang klinkt niet gemakkelijk voor Westerse oren. In de muzikale versieringen, expressie en timbre zitten heel subtiele nuances, waarbij de tekst heel belangrijk is. Het is namelijk de poëzie van de tekst die de melodie in zich draagt en de zangeres moet er alle emoties inleggen. Dit is omdat de Vietnamese taal uit 6 tonen bestaat, waardoor dezelfde lettergreep een volledig andere betekenis krijgt naargelang de toonhoogte.

Huong Thanh woont al geruime tijd in Parijs. Samen met haar echtgenoot, de jazzmuzikant Nguyên Lê, bracht zij de laatste jaren enkele fusiealbums uit. Hoge ogen gooide het duo met Fragile Beauty (2007), een pareltje van een cd, waarmee zij een jaar later op het festival Esperanzah (Floreffe) stonden. Het was een memorabel concert. Ondertussen keerde Huong Thanh terug naar haar roots met het meesterlijke album Cai Luong music (2008). Op die cd staan ook een aantal volksliedjes uit de drie regio’s van Vietnam: Noord, Centraal en Zuid.

Deze volksliedjes vormden de hoofdmoot van het mooie maar iets te korte concert dat het Huong Thanh Trio op vrijdag 3 december verzorgde in Zaal Molière. Het trio bestaat naast Huong Thanh (zang) uit Hong Nguyen (Sen luit, citer, percussie, zang) en Daniel Nguyen (Moon luit, vedel, monochord en zang). Alleen al het zien en horen bespelen van al die speciale traditionele instrumenten door twee schitterende muzikanten was op zich de moeite waard. Voor de pauze hoorden we uit iedere regio één volksliedje, een instrumentaal nummer en een uitbundig meezingbaar werkmansliedje. Na de pauze werd het een stuk interessanter en gevarieerder, met als hoogtepunten een knap stuk Cai Luong, een gebed uit de pagode en twee feestelijke bruiloftsliedjes. 'Trong com' of 'de rijst drum' is een liedje uit Noord-Vietnam. Tijdens dit nummer zocht de stem van Huong Thanh de wat hogere regionen op. Een echte nachtegaal! 'Ly Ngua O' of 'het zwarte paard' is een bruilofstliedje uit Zuid-Vietnam.

Een cd-overzicht vind je hier.