Alessandra Leão @ Zuiderpershuis (Antwerpen)

Foto: Jan Somers

Alessandra Leão is een zangeres/percussioniste uit Pernambuco (Noord-Oost-Brazilië). Ze werkte samen met een hele resem bekende landgenoten, o.a. met Siba, een voortrekker van de zogenaamde Mangue Beat en zanger van de baanbrekende groep Mestre Ambrosio. In 2006 startte Alessandra Leão een solocarrière. Haar debuutalbum Brinquedo de Tambor werd o.a. opgemerkt door David Byrne, die meteen twee van haar songs in zijn persoonlijk eindejaarslijstje opnam! De tweede cd  ‘Dois Cordões' (2010) klinkt echter een stuk sterker en opvallender. De composities zijn niet alleen beter, maar vooral de verfrissende sound maakt er iets opmerkelijks van. Alessandra verwerkt de traditionele muziek en ritmes van haar streek in originele composities. De combinatie van elektrische gitaren met stevige percussie, ingebed in verschillende Braziliaanse stijlen, geeft het geheel een modern, stedelijk elan.

Gisteren stond Alessandra Leão in het Zuiderpershuis, geflankeerd door drie percussionisten en drie gitaristen, waaronder haar echtgenoot en arrangeur Caçapa op twaalfsnarige gitaar. Ongeveer alle nummers van de laatste cd passeerden de revue. Pittige, dansbare songs zoals 'Varanda', 'Boa Hora' en 'Atirei' werden afgewisseld met iets rustigere momenten (vb. 'Partilha' en 'Andei'). Het liefdesliedje 'Bom Dia' droeg ze op aan haar echtgenoot. De percussiesectie bleef het hele optreden flink op dreef. Ook de drie verschillende elektrische gitaren zorgden voor een speciaal samenspel en schuwden daarbij het gebruik van effectpedalen niet. Alessandra zelf stond met een onmiskenbaar enthousiasme en gedrevenheid op het podium. Alleen haar vocalen kwamen regelmatig minder goed uit de verf. Af en toe deed de schelheid ervan me zelfs wat pijn aan de oren, een euvel waarvan op de cd gelukkig niets te merken valt. Er zaten ook twee nieuwe nummers in de set, allebei gebouwd op een ijzersterke melodie en met een onweerstaanbaar ritme. Het verrassend psychedelisch gitaarwerk gaf meteen aan dat Alessandra met haar muziek nog verschillende boeiende richtingen uitkan.

Dit was geen topconcert, maar Alessandra Leão blijft, vooral omwille van haar compositorische talenten en verfrissende kijk op de Braziliaanse muziekcultuur, een artieste om goed in het oog te houden!

Beluister fragmenten uit 'Brinquedo de Tambor'  hier
Een aantal nummers uit 'Dois Cordões' vind je terug op Alessandra's myspace.
Een interview met Alessandra Leão kan je lezen op mixedworldmusic.com

Fela: the complete works of Fela Anikulapo Kuti

Fela Anikulapo Kuti, grootmeester van de Afrobeat, overleed in 1997, maar een goed overzicht van zijn oeuvre op cd was tot nu toe moeilijk vindbaar. Met een 50-tal officiële albums is de samenstelling van een representatieve compilatie geen sinecure, maar het grootste probleem hierbij is dat de nummers allemaal lang uitgesponnen zijn (gemiddeld ca. 20 minuten). Zelfs een dubbele cd kan op die manier maar maximum 8 nummers aan en inkorten zou van weinig respect getuigen.

Vanaf nu is dit probleem uit de baan, want eind vorig jaar verscheen de box Fela: the complete works of Fela Anikulapo Kuti. Afrobeat beleeft momenteel een revival, getuige het succes van Femi Kuti en Seun Kuti, respectievelijk de oudste en de jongste zoon van Fela.  Daarnaast timmeren meer dan vijftig groepjes met het genre aan de weg in Europa, de Verenigde Staten, Canada en Australië. Deze Fela-box komt dus op een gunstig moment.

De box bestaat uit 26 cd’s waarop 45 albums samengebracht werden plus een dvd. Halen we hiermee nu echt alles van Fela in huis? Toch niet helemaal, de beginjaren van Fela met ‘his highlife rakers’ en ‘the highlife jazz band’ ontbreken en van de ‘Koola Lobitos’ (1964-1968) krijgen we enkel een compilatie. Daarnaast is het vreemd dat drie officiële albums niet opgenomen werden in de box, namelijk ‘Stratavarious’ , een LP die Fela in 1972 met Ginger Baker maakte, ‘I shout Plenty’ (1977) en ‘Perambulator’ (1983). Meer uitleg over deze drie ontbrekende albums en hoe je ze alsnog kan aanschaffen lees je hier.

Fela: the complete Works of Fela Anikulapo Kuti staat garant voor dagenlang muzikaal genot en levert het bewijs dat Fela Kuti onovertroffen blijft! De zacht geprijsde box is daarom zonder twijfel een must-have voor iedere Afrobeat liefhebber!

De complete discografie van Fela Kuti

Ghalia Benali @ Cultuurcentrum Achterolmen (Maaseik)

'Romeo & Leila’

Op zaterdag 12 februari mocht mijn favoriete zangeres Ghalia Benali voor de allereerste keer aantreden in het CC Achterolmen (Maaseik). Deze Tunesische topartieste oogstte de laatste maanden veel bijval met haar gedurfde hommage aan de Egyptische zangeres Om Kalthoum, een icoon binnen de Arabische wereld. Voor Maaseik werd Ghalia bereid gevonden om het al wat oudere project ‘Romeo & Leila’ (2006) nieuw leven in te blazen. De voorstelling van die cd tijdens het Festival d'art in Hoei staat in mijn geheugen gegrift als één van de allermooiste concerten die ik ooit meemaakte. Muzikale verfijning in combinatie met subtiele sensualiteit en dat voor een uiterst geconcentreerd publiek! Je maakt het niet vaak mee en zeker niet tijdens festivals!

We zijn enkele jaren later maar dit programma heeft nog niets van zijn pluimen verloren. Het blijft het allerbeste wat Ghalia tot nu toe op de planken gebracht heeft en ik ben blij dat deze muziek nu de kans krijgt een groter publiek aan te boren, vermits de bijhorende cd heruitgebracht werd (internationaal deze keer) bij  Music & Words. ‘Romeo & Leila’ gaat over allerlei verschillen tussen mensen die relaties kunnen bemoeilijken zoals religie, geslacht of afkomst. Arabische zangpartijen in combinatie met invloeden uit jazz & avant-garde met hier en daar een snuifje Westers klassiek, op papier lijkt het een moeilijke opgave om dit te verkopen aan een publiek dat hiermee totaal niet vertrouwd is. Ghalia Benali speelt het echter moeiteloos klaar om de zaal voor zich te winnen. De opener 'Lennas Aiedeen' grijpt meteen naar de keel. Enkel vergezeld door Moufadhel Adhoum (ud) trekt de sensuele alt van Ghalia hier alle aandacht naar zich toe. Daarna betreden Azzedine Jazzouli (percussie), Vincent Noiret (contrabas) en Anja Naucler (cello) het podium. Wat we vervolgens allemaal te horen (en te bekijken!) krijgen is van begin tot eind fijnproeverij. Naast de knappe nummers uit het album heeft Ghalia gelukkig ook enkele verrassingen voor ons in petto, met o.a. twee sublieme nieuwe songs in primeur, waarvan de titels niet prijsgegeven werden. ‘Ya sidi Ya Baba’ fungeert op de cd als onafgewerkt uitsmijtertje. Ondertussen is het nummer uitgegroeid tot aanstekelijk rauwe woestijnblues, een voor Ghalia atypisch genre. Na de pauze heeft de groep enkele bewerkingen in petto van wat ‘luchtigere’ nummers uit Ghalia’s repertoire, te beginnen met  ‘Ya M’safer’ (ook aanwezig op de cd 'Romeo & Leila') van de Egyptische componist Mohammed Abdel Wahab. Dit is een meer Westers getinte song met een onweerstaanbaar mooie melodie en spannende tempowisselingen. De zaal gaat voorzichtig uit zijn dak tijdens ‘Nari’, ‘Samara’ en de klassieker 'Lamouni elli gharou mèni' van de Tunesische componist Lofti Bouchnak.  In de bisronde wordt 'Luisa', een oud liedje uit de cd Wild Harissa van 'Ghalia Benali & Timnaa’ uit de kast gehaald. Het publiek kreeg eerst de vraag voorgeschoteld om goed te luisteren en te ontdekken welke drie plaatsnamen in dit liedje voorkomen. Waar gebeurt het allemaal en waar vinden mensen hun grote liefde? Het antwoord is: Brussel, Parijs en…….. jawel, het internet! Toepasselijk hoe een brandend actuele boodschap hier verpakt zit in aanstekelijke, traditioneel geïnspireerde muziek. Moet het nog gezegd worden dat dit schitterende concert voor Ghalia Benali in het teken stond van de historische omwentelingen in Tunesië en Egypte!

Meer filmpjes: youtube
Het album ‘Romeo & Leila’ kan je integraal beluisteren via Deezer.
Ontdek méér van Ghalia via haar myspace.

Hieronder zie je Ghalia Benali in Cairo met opener ‘Lennas Aiedeen’, het beklijvende ‘Quala’nass’ en ‘Nari’. Het laatste filmpje ‘Lamouni elli gharou mèni’ toont Ghalia tijdens het televisieprogramma 'Villa Vanthilt'.

‘Dougna’ van Sayon Bamba

Met haar vorige album Mod'Vakance was Sayon Bamba voor mij zo een beetje dé ontdekking van 2008. Die cd is namelijk een echt pareltje, vooral dankzij de sterke zang, melodieuze songs en heel originele arrangementen met o.a. mandoline, Bretonse doedelzak en Spaanse gitaar. In 2008 bevestigde de artieste uit Guinée-Conakry live tijdens De Zomer van Antwerpen. Via een omweg langs Marseille strandde Sayon ondertussen in Brussel en ze heeft eindelijk een opvolger klaar.

Met ‘Dougna’ zet zij een stap vooruit,  maar ik moet bekennen dat er enkele luisterbeurten nodig waren voordat ik de rijkdom van dit nieuwe album naar waarde kon schatten. De toon is bijvoorbeeld totaal anders. Terwijl  Mod’ Vakance vrolijkheid en optimisme uitstraalde zien we deze keer een Sayon die ons op de hoesfoto kwaad aankijkt. En die verontwaardiging heeft ook haar weerslag op de teksten van de meeste songs. ‘Mogho magni’ is een aanklacht tegen het gebrek aan wilskracht van de mens om onrecht kordaat te bestrijden. Geen vanzelfsprekende opener, deze op het eerste zicht eerder onopvallende song. Ingebed in subtiele elektronica ontwaren we in melodie en ritme echo’s van de Wassoulou stijl zoals we die kennen van Oumou Sangare. De sterke titelsong 'Dougna' (zie videoclip) focust op kinderen die aan hun lot overgelaten worden. Na 'Baba' (zie videoclip), een traditionelere deun, volgt de klepper 'l’excisée' (zie videoclip), een messcherpe aanklacht tegen vrouwenbesnijdenis. 'Aborongo', 'Punkyo' en vooral 'Nin’ka' swingen lekker de pan uit. Hopelijk mag Sayon met dergelijke zomerse deuntjes het aankomende festivalseizoen opfleuren. ‘Betty’ meandert op een sensueel r&b ritme terwijl 'Kilimandjaro' van Miriam Makeba vokaal in een Zap Mama kleedje gestoken werd.  ‘N’gawobé’  is opgevat als vertelling en verrast door het vindingrijke arrangement en de versnelde trancemodus op het eind terwijl de reggae van 'Bananiya' ondanks de aanwezigheid van een storend drukke ‘animateur’ best te pruimen valt. Dit in tegenstelling tot de afsluiter ‘Tchernobyl’, een naakte rap waarvan de boodschapperigheid eerder irritatie opwekt. Nog ergerlijker is de lelijke, opdringerige beat in 'Wokhakéli', een mislukte, want nu al gedateerd klinkende herwerking van het oude nummer 'Mod Vakance', een aanstekelijke song die beter gespaard gebleven was van dit soort verminking. De twee hoogtepunten voor mij persoonlijk zijn ‘Bévazou Pobè', een frisse Afrikaanse popsong die uitmondt in zwoele ‘latin’ en vooral ‘L’amour c’est show’, de beste song van Sayon tout-court met die onweerstaanbare sound (o.a. het sprankelende gitaarwerk) helemaal in de traditie van de grote orkesten à la Bembeya Jazz of jawel, Les Amazones de Guinée, de groep waarmee Sayon ooit debuteerde.

Besluit: Sayon bamba zet zichzelf op de kaart als een unieke, eigenzinnige artieste die met haar muziek een rijk palet aan genres aansnijdt en daarbij vooral geen schrik heeft om heikele thema’s aan te kaarten. We kijken ernaar uit om haar binnenkort opnieuw live aan het werk te zien. Dit kan op 31 maart om 18:00 uur in Pythagoras nabij het weststation (Avenue de Roovere 7, 1080 Brussel). Beluister fragmenten via Myspace. 'Dougna' is als download beschikbaar bij Mondomix.








Meer filmpjes: http://www.youtube.com/user/SayonBamba
Foto’s: http://www.flickr.com/photos/sayonbamba/

Café Smyrne @ Art Base (Brussel)

Café Smyrne is een trio uit Griekenland dat het tijdperk van de Café Aman wil laten herleven. Café Aman staat voor de muziek die vroeger in Constantinopel (het huidige Istanbul) en Smyrna (het huidige Izmir) gespeeld werd in de cafés. In deze kosmopolitische steden kwamen in de tweede helft van de negentiende eeuw dankzij de vele handelaars allerlei muziekstijlen samen. Ritmes en melodieën uit Armenië, Turkije, Noord-Afrika, West-Europa, Griekenland en andere landen uit de Balkan enz. vonden er hun weg naar de cafés. Dit resulteerde in een heel rijke en gevarieerde muziekcultuur. Café Aman is als het ware de oriëntaalse tegenhanger van de Westerse Café Chantant en heeft een onuitwisbare stempel gedrukt op de latere ontwikkelingen in de rebetiko. De leden van Café Smyrne spelen nog maar enkele maanden in deze vorm samen. Eind vorige week kwamen ze speciaal even overgevlogen uit Griekenland voor twee exclusieve concerten bij Art Base.   

Dimos Vougioukas (accordeon) is in elk geval niet aan zijn proefstuk toe. Hij concerteerde o.a. met Giorgos Dalares (vorig jaar nog in de Bozar!)  en participeerde in het project ‘Liquid clarinets’ van het eigenzinnige Italiaanse label Felmay. Dit resulteerde in een knappe cd die door het gerenommeerde wereldmuziektijdschrift Songlines in augustus 2009 uitgeroepen werd tot Top of the World album. Op zijn eigen cd Fones tou aera - Voices of the wind exploreert hij diverse stijlen voor accordeon, van de ‘school van Constantinopel in 1900’ tot oude jazzstijlen en traditionele melodieën en dansen uit de Balkan en dit allemaal verwerkt in eigen composities. Verder maakt Dimis Vougioukas deel uit van een aantal andere ensembles, zoals Balkart en Gypsy Balkan Swing ensemble.  In die hoedanigheid legt hij zich vooral toe op Balkanstijlen, vooral uit Roemenië. Ook Ioannis Karamaniolas (contrabas) speelt mee in het Gypsy Balkan Swing ensemble. Theodoros Mermigkas (zang en gitaar) is het derde lid van Café Smyrne.

Laat ik het maar dadelijk zeggen…. Van het eerste optreden bij Art Base op vrijdag 4 februari waren we compleet ondersteboven. Daarom besloten we dat we de kans om het trio een dag later opnieuw aan het werk te zien niet konden laten liggen. Wat is er zo goed aan Café Smyrne?

Eigenlijk alles! We genoten van de mooi uitgebalanceerde, gevarieerde repertoirekeuze in combinatie met heel straffe interpretaties. Theodoros Mermigkas is een ongelooflijk sterke zanger die een krachtige stem combineert met zowel heftige emoties als ingehouden subtiliteit. Bij momenten leek hier een jonge Dalares aan het werk! Dimos Vougioukas is werkelijk een meester op de accordeon. Dankzij hem sluipen er invloeden van Roemeense zigeunermuziek en andere Balkanstijlen (vb. Sevdah uit Bosnië) binnen in de sound en daarmee zorgt hij beslist voor een originele meerwaarde. Zelfs de bekendere rebetikonummers uit de set klonken op die manier verrassend nieuw en fris, bijvoorbeeld Erinaki en Tha xatho mikri mou van Kostas Skarvelis, een componist uit Constantinopel die van grote invloed geweest is op de rebetiko en vooral gekend is voor de Hasapiko, dansmuziek die als basis gediend heeft voor de Sirtaki. To koukli tis kokkinias is een bekend nummer van Panayiotis Toundas, een componist uit Smyrna. In de set zat ook een Syrtos Politiko, een specifieke dans uit Constantinopel, waarmee de feesten in dorpjes op een aantal Griekse eilanden traditioneel geopend worden. Hier hoor je een voorbeeld. Vouno me vouno en Esy eisai i aitia pou ypofero van Manolis Chiotis liepen mooi in elkaar over. Een buitenbeentje is de componist Mihalis Sougioul. Alhoewel ook van Smyrna afkomstig componeerde hij voornamelijk Westerse muziek en variété. Veel van zijn liedjes werden gezongen door Sofia Vembo. Café Smyrne koos voor een aangenaam nummer in tangostijl. Variatie troef, van Yannis Dragatsis kregen we een liedje voorgeschoteld in Roemeense stijl, een gelegenheid voor Dimos Vougioukas om alweer een huzarenstukje op zijn accordeon af te leveren. Zijn eigen weemoedige compositie Nostalgia (ook meer in Roemeense Balkanstijl) viel trouwens niet uit de toon. We werden alweer op een hoogtepunt getrakteerd met Kontrampatzides, een liedje uit 1935 van Kostas Roukounas, van wie ook Mortissa Smyrnia (1937) in de set zat.  Het allerknapst gebrachte liedje was voor mij mpolsebika (retsina), o.a. bekend van Roza Eskenazi. Top! Waarover gingen al die liedjes eigenlijk? Af en toe werd een stukje over de inhoud prijsgegeven: o.a. zeerovers, dieven, waterpijpen, lastige schoonmoeders die je beter kan vergiftigen en rijke vrouwen uit Marokko passeerden de revue. Na een kort gastoptreden door organisator Frans De Clercq op bouzouki (enkel op zaterdag) volgde als afsluiter Manes Kalinichtias, een toepasselijke song om het publiek te bedanken. Dit hartverscheurende liedje in 'Aman Aman' stijl van Andonios Dhiamandidhis (Dalgas) is terug te vinden op deze cd.

Ik hoef het niet meer samen te vatten, dit was echt een uitzonderlijk concert! Spijtig dat er nog niets over Café Smyrne te vinden is op internet, geen myspace, filmpjes op youtube enz. Twee korte stukjes (o.a. het slotnummer) kan je beluisteren op de website van Art Base. Via youtube kan je twee nummers uit het solo album van Dimos Vougioukas beluisteren: 1 en 2.