Giorgos Xylouris & het Cretan Music Quartet @ De Bijloke (Gent)

Giorgos Xylouris is afkomstig van een familie befaamde Kretenzische muzikanten. Hij is immers niet alleen  de zoon van Antonis Xylouris, beter bekend als Psarantonis, maar ook zijn in 1980 overleden oom  Nikos Xylouris (Psaronikos ) was wereldberoemd in Griekenland als componist/zanger.  Hoewel Giorgos Xylouris zelf ook een indrukwekkende discografie op zijn palmares heeft staan,  o.a. met zijn eigen Xylouris ensemble,  kende ik hem voornamelijk dankzij zijn vocale bijdragen op een aantal cd’s van Stelios Petrakis, vandaag één van de belangrijkste vertegenwoordigers van de traditionele muziek uit Kreta.

Stelios Petrakis ging in de leer bij  Ross Daly, grootmeester op de lyra. Zijn knappe composities geven de traditionele Kretenzische muziek een fris, vernieuwend elan. Bovendien slaagt hij erin zich telkens met topmuzikanten te omringen, waaronder de percussiegrootmeesters van het Chemirani Ensemble (Iran). In maart 2009 maakten Giorgos Xylouris en Stelios Petrakis  indruk tijdens een  memorabel concert in de De Centrale (Gent).

Op zaterdag 19 maart mochten we hen opnieuw verwelkomen in De Bijloke, waar zij deel uitmaakten van het ‘Cretan Music Quartet’. Giorgos Xylouris (zang en laouto) en Stelios Petrakis (lyra) lieten zich bijstaan door Giorgos Manolakis (zang, laouto) en Zacharias Spyridakis (zang, lyra). We mogen gerust spreken van een niet alledaags project: twee lyra’s en twee laouto’s die de dialoog aangaan. Laten we meteen duidelijk stellen dat Giorgis Manolakis en Zacharias Spyridakis ook niet de eerste de besten zijn.  Giorgis Manolakis speelde mee op het laatste album van Stelios Petrakis en Giorgos Xylouris If I greet the mountains en leverde met To Spathi (het zwaard) een sterke eigen cd af,  Zacharias Spyridakis is een leerling van de in 1991 overleden lyravirtuoos Kostas Moundakis. In 1993 richtte hij de groep Paleina Seferia op. De ironie wil dat ik daarvan al jarenlang twee  grijsgedraaide cd’s (ik weet het, die uitdrukking klopt niet echt) in huis heb, maar die link kreeg ik pas na afloop van het concert in de gaten.

Het Kraakhuis van De Bijloke is niet bepaald een optimale locatie (slechte zichtbaarheid van het podium voor een groot deel van het publiek en moeilijk af te stellen klank), maar we zaten op de eerste rij en hadden dus persoonlijk niets te klagen. Op het programma  stonden traditionele nummers, versierd met originele improvisaties naast  eigen composities van de verschillende muzikanten.  Nu eens ingetogen en lichtjes gestyleerd, dan weer uitbundig en volks: er werd constant op hoog niveau gemusiceerd en gezongen! We herkenden ’Kontyles Pentozali’ , 'Erotokritos' (in de 17de eeuw geschreven door de Kretense dichter Vitsentzos Kornaros en als één van de bekendste werken van Kreta op het repertoire van veel musici), 'Dafni' en het sublieme 'Castellas' (een hommage aan vissers), allemaal uit het album If I greet the mountains, maar ook 'Ios ti nyhta porpatei' uit Orion (2007).  Ook kregen we enkele keren een  Syrtos (Griekse cirkeldans) te horen en de heel typische  Rizitika. Dat zijn traditionele liederen van Byzantijnse oorsprong uit de Lefka Ori (Witte Bergen) in West Kreta. Heel mooi was ook ‘O Ilios’, een compositie van Giorgos Manolakis, die op zijn cd To Spathi terug te vinden is. Beluister dit nummer hier. Als apotheose genoten we van twee hevige bisrondes vol traditionele, opzwepende volkse muziek doorspekt met kleine improvisaties.
Een hoogstaand concert van vier virtuozen!

Myspace Giorgos Xylouris
Myspace Stelios Petrakis
Myspace Zacharias Spyridakis

Bekijk hieronder enkele filmpjes, waarbij ook een nummer van het schitterende ensemble Paleina Seferia!

Shoghaken Ensemble @ Zuiderpershuis (Antwerpen)

De Duduk van Djivan Gasparyan en de avant-garde folk van Arto Tuncboyacyan en zijn Armenian Navy Band. Tot zover de muziek uit Armenië die tot nu toe in onze contreien te horen was. We vergeten nog even Tatiana Bostan, zangeres bij Knar, een ensemble uit Turkije dat Armeense volksmuziek speelt. Zij was ooit te gast in het Zuiderpershuis, samen met twee andere zangeressen uit Turkije. En dan is er nog de super authentieke cd van Samvel & Jiora, in de huiskamer opgenomen volksliedjes, vol weemoed.

Armenië wordt beschouwd als één van de oudste landen ter wereld, met een grondgebied dat ooit tien keer groter was dan vandaag. Overheersingen en oorlogen lieten hun sporen na in de muziek. Daarin treffen we o.a. invloeden aan uit Turkije, Rusland, Perzië en Azerbeidjan. De vele ellende (genocide, aardbevingen, gesloten grenzen, armoede) horen we in de muziek, waarin melancholie nooit ver weg is, met de duduk als het instrument dat er als geen ander in slaagt al dit menselijk leed te verklanken.

Het Shoghaken Ensemble legt zich al een vijftiental jaren toe op de verschillende traditionele muziekvormen uit Armenië, met specifieke instrumenten en typische vocale stijlen. Zij maakten o.a. muziek voor de soundtrack van Ararat (2002), een film van Atom Egoyan over de Armeense Genocide.

Op vrijdag 18 maart was deze groep in afgeslankte bezetting te gast in het Zuiderpershuis.

Gevorg Dabaghyan (duduk en zurna)
Hasmik Harutyunyan (zang en ud)
Vardan Baghdasaryan (kamancha en dhol)
Aleksan Harutyunyan (zang en daf)
Grigor Takushian (dham duduk 'drone’)

De muzikanten die de andere instrumenten bespelen op de cd’s zoals kanun en shvi ontbraken. Het werd toch een gevarieerd concert met liefdesliedjes en wiegeliedjes vol heimwee naar betere tijden (een heel specifiek Armeens genre!), beklijvende duduk solo’s en verschillende dansen. De vlottere nummers deden vaag denken aan Koerdische muziek. Er zat ook een stuk bij van Sayat Nova, een bekende Armeense dichter/muzikant uit de achttiende eeuw. Een hoogtepunt van een aangenaam, maar soms iets te academisch optreden!

Bio van het Shoghaken ensemble met geluidsfragmenten en een overzicht van hun cd's
Bio van zangeres Hasmik Harutyunyan

Maurice El Medioni & Abdelkader Chaou @ Espace Senghor (Etterbeek)

Maurice El Medioni werd geboren in 1928 in Oran, de Algerijnse havenstad waar later ook de Rai ontstond. Hij behoort tot de Joodse minderheid in zijn thuisland en ontwikkelde als pianist een heel herkenbare stijl, de ‘pianoriental’, waarin hij elementen uit het Arabo-Andalusisch repertoire en Sefardische muziek vermengt met Algerijnse Chaabi, jazz en latin. De teksten zijn een mix van Frans en Arabisch. Maurice El Medioni werkte o.a. samen met Lili Binoche en Reinette l'Oranaise, twee andere legendarische Joods-Algerijnse artiesten uit het populaire ‘Cabaret Orientale’ of  ‘Music Hall d’Algérie’, een soort oosterse versie van westerse variété die in de jaren 20 van de vorige eeuw het daglicht zag. Na de Algerijnse onafhankelijkheid (1962) ontvluchtte hij net als veel andere Algerijnse Joden zijn geboorteland en vestigde zich in Frankrijk. Daar groeide hij uit tot een ster binnen de Parijse Cabaret scène. Vandaag woont hij in Marseille.

Op vrijdag 11 maart trad Maurice El Medioni op in een uitverkochte Espace Senghor, samen met Abdelkader Chaou en zijn ensemble. Het werd echter niet het unieke gezamenlijke project dat we verwacht hadden, maar we kregen twee aparte optredens voorgeschoteld.

Voor de pauze was het de beurt aan Maurice El Medioni. Hij werd begeleid door de muzikanten van Abdelkader Chaou, maar dat was meteen het zwakke punt. De violist en banjospeler zaten er bij als decorstukken.. We hebben ze het hele uur niet gehoord. En de percussie bracht ook niet echt iets bij aan de totaalsound. Gelukkig heeft het ongeëvenaarde pianospel van de toch al 82-jarige artiest nog niets van zijn pluimen verloren. We genoten van klassiekers als ‘Bienvenue’, ‘Je n’aime que toi’, ‘Ahla ouassala’, ‘Oran Oran’ en ‘Cocktail Andalou’. ‘L’Oriental’ werd opgedragen aan Lili Binoche (overleden in 2008). Voor de Algerijnen in de zaal zorgden deze liedjes uit vervlogen tijden, gebracht in een aandoenlijk Frans met een vleugje Arabisch, onmiskenbaar voor een flinke opstoot van nostalgie. Maar het concert bleef al bij al ontgoochelen omdat de begeleidende muzikanten het zo fel lieten afweten.

Na de pauze was het de beurt aan Abdelkader Chaou (°1941, Algiers). Deze artiest wordt beschouwd als één van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Algerijnse Chaabi. De man beschikt over een heel warme stem en knappe liedjes, maar zijn interpretaties tijdens dit concert konden me voor het grootste deel van de tijd niet overtuigen. Dit was vooral omwille van het feit dat het spel van de begeleidende muzikanten ook hier ondermaats bleef. Maar het overwegend Algerijns publiek leek hier niet om te malen en bouwde alsnog een feestje met veel dansen, meezingen en joelen.

Van Maurice El Medioni verschenen bij het Duitse label Piranha twee heel geslaagde cd’s. Op Café Oran (1996) is hij te horen samen met Frank London en David Krakauer. In 2006 kwam het veelgeprezen  Descarga Oriental uit, waarop hij zijn muziek samen met Roberto Rodriguez (Cuba) in een Cubaans kleedje steekt. Hieronder kan je een trailer bekijken van een documentaire over Maurice El Medioni, gevolgd door een filmpje van Abdelkader Chaou.

‘Ne Biraktik’ van Sibel

Wat wordt er in België toch heerlijke wereldmuziek gemaakt! Sibel is als groep al actief sinds 2001, maar om onduidelijke redenen is dit boeiende ensemble tot nu toe compleet aan mijn aandacht ontsnapt. Spilfiguur is de Turkse zangeres Sibel Dinçer. Zij begeleidt zichzelf op piano/keyboards en omringt zich met muzikanten van heel diverse pluimage. Samen verpakken zij traditionele Turkse volksliedjes in frisse, vernieuwende arrangementen. Na twee albums in eigen beheer, werd in 2006 het liedje Yuksek Yuksek  geselecteerd voor de soundtrack van Mariage aller-retour, een film van de Belgisch/Turkse regisseur Mustafa Balci. In 2007 volgden een aantal optredens met telkens andere gasten in de Brusselse club Sazz'n'Jazz. Het is daar dat ze op vrijdag 4 maart hun derde cd ‘Ne Biraktik’ boven het doopvont hielden.

Sibel bestaat naast Sibel Dinçer (keyboards, zang) uit Daniel Vincke (bas, gitaar, saz, banjo, percussie en backing vocals), Claude Hoffmann (drums, percussie) en Bénédicte Chabot (viool en backing vocals).

Het nieuwe album start met de titeltrack ‘Ne Biraktik’, een eigen compositie. Het begint als een rustig wiegeliedje, maar in het midden doet de saxofoon van gastmuzikant Rik Staelens het nummer ongemeen heftig losbarsten. Verder laten we ons verrassen door de rijke, volle sound van deze ijzersterke song. Een beetje progrock uit de seventies, maar in dit geval beslist niet gedateerd.

‘The days when we were playing innocently are so far
Here are the children starving on the screen
Destructed villages
Distorted bodies
What did we left behind?'

'Niksar’in fidanlari' (zie videoclip beneden) werd gegoten in een speels arrangement, dat ergens zweeft tussen de jazzy seventiespop van Steely Dan en de eigenzinnige folksound van Madou, een opvallend Belgisch ensemble uit het begin van de jaren tachtig. Ook op dit nummer drukt Rik Staelens een belangrijke stempel met zijn saxofoon. Ondertussen is hij een volwaardig lid van de groep. De hemelsmooie interpretatie van het weemoedige ‘Çarsamba’ drijft op een subtiele bas, maar vooral voor de viool is hier een glansrol weggelegd. 'Gerali', een lied in ‘aman aman’ stijl transformeert bij Sibel tot swingende oriëntaalse jazz. Bekijk hier een traditionele interpretatie van deze song. ‘Bebek’ en ‘Çayir çimen geze geze’ zijn vlotte Turkse volksliedjes. In beide nummers staan de jazzy keyboards centraal. ‘Bebek’ is een wiegeliedje waarin de viool sfeerversterkend werkt, in ‘Çayir çimen geze geze’ is die rol weggelegd voor de bas. Ook in ‘Havada Bulut yok’ horen we knappe, dromerige vocalen ingebed in jazzy keyboards. Tijdens het bruiloftslied ‘Kizilciklar’ ontwaren we enkele Franse zinnetjes tussen de tegendraadse ritmepatronen, hier neergezet in een licht versneld jazzy arrangement. Een tweede eigen compositie is ‘Yillar sonra’, gekruid met een latin jazz sausje. Mooi! Op de ontwapenende afsluiter ‘Burçak tarlasi’ doen enkele opvallende gasten mee. Het lekkere ritme wordt gedicteerd door Azzedine Jazouli (darbouka). Verder komen we Nicolas Hauzeur tegen op viool (momenteel o.a. ook actief bij de Balkanformatie Zongora). De backing vocals worden verzorgd door Gavur Gelinler, een Turkse a capella vrouwengroep waarin Sibel Dinçer ook als spilfiguur actief is.

Met ‘Ne Biraktik’ presenteert Sibel een indrukwekkend visitekaartje. Een coherente cd waarop geen enkel ondermaats nummer terug te vinden is! Je kan het album integraal beluisteren via Deezer. De cd is te koop bij Amazon als mp3 download.

Sibel concerteerde de laatste jaren o.a. in de Botanique, Espace Senghor en De Centrale. Bekijk via youtube enkele filmpjes van hun optreden in De Centrale (Gent) in 2008: zie hier.