Vanaf deze week zenden we net als Tropicalidad, Mo en De Wereld Morgen iedere week 'Radio Mukambo' uit, een uurtje muziek uit alle hoeken van de wereld. Elke uitzending wordt aan elkaar gepraat door Benjamin Tollet en heeft een album van de week, een concertagenda en zit vol globale sounds die het onmogelijk maken om te blijven zitten.
Wie is Benjamin Tollet?
Als Brusselse journalist, global sounds activist, radiopresentator, DJ en fotograaf specialiseert Benjamin Tollet zich sinds 2005 in wereldmuziek voor verschillende Belgische en Nederlandse magazines en kranten. Hij heeft een duidelijke voorkeur voor Afrikaanse muziek – van het zwarte continent en van de diaspora – en voor World fusion. Afrobeat is zijn lievelingsmuziek, geëngageerd en uiterst dansbaar. Met zijn programma Radio Mukambo op Groovalización (een internetradio die 24u/24 wereldmuziek uitzendt) heeft hij slechts één doel voor ogen: bewijzen dat wereldmuziek cool is. Dat doet hij aan de hand van zwarte en gemetisseerde muziek zonder grenzen.
Tollet over 'Radio Mukambo'
'Mukambo is de naam van een toevluchtsoord voor vrijgevochten slaven in het Braziliaanse woud. Radio Mukambo is het asiel voor al diegenen die de pop-, rock- en electro-dictatuur willen ontvluchten, een plaats waar de grooves uit de vier hoeken van de wereld samenvloeien. Radio Mukambo is er ook om aan te tonen dat Brussel een fantastische stad is waar het krioelt van culturele activiteiten. Wereldmuziek is alom aanwezig met groepen uit de hele wereld die echt ontdekt moeten worden.'
Beluister aflevering 029, de eerste aflevering in het Nederlands!
Wat staat er op de playlist?
Dona Cila do Côco - Jontando Côco
Chico Science & Nação Zumbi - Macô
Imperial Tiger Orchestra - Shinet
Mercan Dede - Mercanistan
Mixtuur - Queskia
Xamanek - Llamame
Conjunto Ngonguenha - É dreda ser Angolano
Chinese Man - Pandi Groove
Imperial Tiger Orchestra ft. Bethelem Dagnachew - Tirulegn
De grote doorbraak van Fatoumata Diawara stond als het ware in de sterren geschreven. Haar vanzelfsprekende charme viel onmiddellijk op toen we haar de eerste keer zagen als backingzangeres/danseres bij Oumou Sangare in 2009 op Afro-Latino (Bree) en Sfinks (Boechout). We wisten op dat moment niet dat deze opvallende verschijning er al een jeugdige carrière op had zitten in de filmwereld. Ze is te zien in Genesis (1999) en Sia, le rêve du python (2001). Daarnaast was ze voornamelijk bezig met musical en dans. In 2010 zagen we Fatoumata Diawara terug op het Afrikafestival in Hertme, waar ze dé revelatie van het weekend was. Bekijk hier fragmenten van dit concert. We schreven toen:
‘Deze dame heeft het allemaal: uitstraling (die onweerstaanbare glimlach), een mooie stem, sterke eigen composities, een originele sound, persoonlijkheid, een goede begeleidingsgroep… Haar ‘look’ en podiumverschijning (meisje met gitaar dat ook heftig kan dansen) heeft wat weg van Rokia Traore. Maar de muziek en stem zijn meer schatplichtig aan Oumou Sangare, met wie ze de wassoulou sound gemeen heeft, maar dan heel eigenzinnig gekruid met haar eigen muzikale visie. Alleen een cd ontbreekt nog, maar daaraan wordt hard gewerkt. Haar debuutalbum verschijnt in 2011 bij het befaamde wereldmuzieklabel World Circuit. Aan goede marketing zal het deze veelbelovende artieste dus beslist niet ontbreken. A new star is born!’
En die cd is er nu dus! ‘Fatou’ lost de hooggespannen verwachtingen meer dan in en wordt door diverse muziekrecensenten nu al de hemel ingeprezen als het sterkste (wereldmuziek)album van 2011. En wees gerust, deze lof is helemaal niet overdreven. De twaalf songs zijn stuk voor stuk pareltjes van songsmeedkunst en de haarscherpe productie van Nick Gold zorgt ervoor dat ze optimaal tot hun recht komen.
De cd opent rustig met ‘Kanou’, een meanderend liefdesliedje vol ingehouden sensualiteit. Jazzy keyboards zorgen voor een wondermooie outtro. Met de Afropop van ‘Sowa’ en vooral ‘Bakonoba’ (met sprankelend gitaarwerk van Moh Kouyate) komt het album verder op temperatuur.Dit zijn songs die meteen in het hoofd blijven spoken. We herkennen echo’s van de Wassoulou sound, maar wat we hier horen is toch vooral ‘pure’ pop van de meest meeslepende soort. ‘Sonkolon’ en het funky ‘Kèlè’ leunen dichter aan bij traditionele Wassoulou. Hier komen Fatoumata’s stembuigingen en intonaties heel dicht bij die van haar mentor Oumou Sangare, aan wie ze de midtempo ballad ‘Makoun Oumou’ opdraagt, een liedje met een verrassend knappe finale. Na de broze ballad ‘Alama’ volgen nog enkele kleppers. In de heupwiegend swingende single ‘Bissa’ neemt Fatoumata naast de vocalen ook het zwoele koortje voor haar rekening. Dergelijke overdubs werken ook op de rest van het album prima, maar hier is het contrast tussen de heldere hoge stem en de lage hese variant superheerlijk. De subtiele ritmewisselingen in ‘Mousso’ worden in goede banen geleid door niemand minder dan Afrobeat coryfee Tony Allen. ‘Wililé' is een bloedmooie ballad met kleine weerhaakjes, sfeervol ingekleurd door het koraspel van Toumani Diabaté. In haar teksten steekt Fatoumata Diawara vrouwen die het moeilijk hebben een hart onder de riem. Ook neemt ze het op voor vrouwen die hun eigen weg gaan, zich niet laten dicteren door de tradities van een patriarchale maatschappij. Zo doet ze in het bluesy ‘Boloko’ een oproep aan alle moeders om te stoppen met vrouwenbesnijdenissen. De jazzy afsluiter ‘Clandestin’ werd opgedragen aan alle ‘illegalen’ die om het leven kwamen tijdens hun gevaarlijke tocht naar een beter leven.
‘Fatou’ verdient zonder voorbehoud het predicaat van topdebuut. Meer info: Worldcircuit en Myspace.
Je kan Fatoumata Diawara op donderdag 27 oktober live bewonderen in De Roma (Borgerhout). Hieronder presenteren we je alvast enkele smaakmakers!
Anwar Abudragh groeide op in Bagdad, waar hij verschillende universitaire diploma’s behaalde in de schone kunsten. Hij ging er in de leer bij Munir Bashir, grootmeester op de ud, participeerde als djoze speler in de groep van Naseer Shamma en werkte als violist voor ‘the Iraqi symphonic group’. Een curriculum om u tegen te zeggen dus. Ondertussen vestigde Anwar zich in Brussel, waar hij o.a. les geeft aan het Centre Culturel Arabe. Hij nam deel aan heel uiteenlopende muzikale projecten. Persoonlijk maakte ik kennis met hem dankzij zijn samenwerkingen met Ghalia Benali en Bert Cornelis (Al Palna) en zijn knappe bijdragen op de cd Darshan van Soraya Zekalmi. Anwar Abudragh is echter vooral heel actief bezig met het Iraakse Maqam liedrepertoire, een genre dat hij door zich toe te leggen op de klassieke traditie wil verrijken met een eigentijdse interpretatie. Hij nam tussen 2000 en 2004 vier 4 cd’s op. Meer info hierover lees je hier. Nu is er het nieuwe album ‘Maqamatna’, opgenomen met zijn eigen Maqamat ensemble, dat werd opgericht in 2006.
‘De Maqamat (enkelvoud: Maqam) zijn melodische modi of toonladders die gebruikt worden in de traditionele Arabische muziek. Ze kunnen zowel vocaal als instrumentaal zijn en er wordt bij geïmproviseerd volgens vaste regels. Er zijn verschillende soorten maqams die telkens staan voor een andere gemoedsstemming en eigen kenmerken hebben. De teksten bestaan vaak uit klassieke Arabische poëzie van bekende dichters. Sinds 2003 zijn ze opgenomen op de lijst van het immateriële werelderfgoed van de UNESCO.’
Anwar Abudragh staat zelf in voor zang, joze (djoze) en ud. De andere muzikanten zijn Alla Majeed (ney), Kassim Abed (santoer), Kazem Nasser (ud) en Sattar Al-Saadi (percussie). Dit zijn stuk voor stuk gerenommeerde artiesten die net als Anwar gewerkt hebben met Munir Bashir en Naseer Shamma. Het resultaat is simpelweg prachtig. Twee lange Maqam’s vormen de hoofdmoot. Een gedeelte van Ghalbi Khelas W'al rou kan je bekijken in het bijgevoegde youtube filmpje onder dit bericht. Daarnaast horen we op de cd twee compactere liederen, zoals opener Weyn rayeh weyn plus twee sprankelende instrumentale stukken. Ik was erop voorbereid dat de muziek met deze uitgelezen muzikanten van topniveau zou zijn, maar had niet verwacht met zo een immense klankensubtiliteit geconfronteerd te worden en had zeker niet durven vermoeden dat Anwar een echte topzanger is. Wat een warmte en poëtische rijkdom straalt deze stem uit!
'Maqamatna' is een uitgave in eigen beheer en kan besteld worden via www.maqamat.be. Op vrijdag 18 november concerteert Anwar Abudragh met Naseer Shamma in de Bozar (Brussel). Met het 'Iraqi Maqam Ensemble' presenteren ze er een selectie van eigen composities gebaseerd op de Iraakse Maqam-traditie. Een concert om reikhalzend naar uit te kijken!
Bij Fado denken we naast de legendarische Amália Rodrigues in eerste instantie aan al die andere zangeressen die in haar kielzog de populariteit van het genre weten te bestendigen. Denk bijvoorbeeld maar aan Mísia, Cristina Branco en de laatste jaren vooral Mariza. Je zou bijna gaan vergeten dat er ook mannelijke voorbeelden zijn, maar volgens mij zijn ze aan een opmars bezig. In januari hadden we het al over Guia, het hemelse vierde album van António Zambujo. Het is nog even wachten, maar we kijken toch al sterk uit naar zijn concert in het Zuiderpershuis op 12 april 2012.
En nu is er Porta do Coração, de sublieme nieuwe cd van Ricardo Ribeiro. Deze zanger was mij tot nu toe enkel opgevallen dankzij zijn samenwerking met Rabih Abou Khalil op het album Em Portugues. Daarmee zagen we hem twee jaar geleden live aan het werk in de Flagey. We wisten dus wel dat hij ongelooflijk mooi kan zingen, maar op 'Porta do Coração’ overtreft hij zichzelf met Fado van de aller puurste soort. De zestien tracks zijn zonder uitzondering toppers van fijnproeverij. Ribeiro laat zich enkel begeleiden door Portugese gitaar en Viola de Fado (basgitaar), de perfecte omkadering voor zijn rijk geschakeerde timbre, waarmee hij zo knap balanceert tussen krachtig en broos. Speelse tristesse!
Ricardo Ribeiro (1981°) is nog jong, maar zet met ‘Porta do Coração’ nu al een klassieker op zijn naam. Beluister tracks via zijn Myspace en bekijk hieronder enkele mooie voorbeelden!
Het Nueva Canción (‘nieuw lied’) is een muziekgenre dat begin jaren zeventig vanuit Chili naar heel Zuid-Amerika overwaaide. Het gaat om sterk sociaal geëngageerde muziek met vaak prachtige, poëtische teksten, singer-songwriters die de geesten van gewone mensen in beweging brengen tegen militaire dictaturen. Gevaarlijke muziek want de belangrijkste Chileense protagonist Victor Jara moest het na de militaire coup door generaal Pinochet (1973) met zijn leven bekopen en groeide meteen uit tot het iconisch rolmodel van een onderdrukt continent.
De Colombiaanse Paola Marquez groeide op met deze muziek en kon zichzelf herkennen in de teksten die spreken over armoede, zelfredzaamheid, imperialisme, democratie, mensenrechten en religie. Het zijn immers universele thema’s van alle tijden. Paola Marquez woont in Gent, waar ze afstudeerde aan het conservatorium, richting jazz zang. Ze begon zich te verdiepen in het Nueva Canción na haar ontmoeting met de Chileense gitarist Juan Antonio Caffiero Jorquera, die ondertussen al een hele tijd in Brussel woont waar hij o.a. samenwerkte met de Algerijnse artiest Abdelli. Hij is niet alleen een gedreven gitarist, maar kan ook flink uit de voeten met de kena fluit (soort blokfluit) en de cuatro. Hij bracht nog twee Chileense muzikanten mee, namelijk Juan Pablo Lopez (gitaar) en Jose Buc Chaves (percussie, cuatro, bas en tweede stem). Samen vormen ze El Sur. Met het programma ‘Cancion con fundamento’ (te vertalen als ‘muziek met wortels’ of gewoon ‘rootsmuziek’) brengen ze hulde aan de Nueva canción en haar belangrijkste vertegenwoordigers, zoals Isabel Parra, Atahualpa Yupanqui, Felix Luna, Ariel Ramirez en Simón Diaz. Daarnaast kunnen we niet om de Argentijnse zangeres Mercedes Sosa (1935 - 2009) heen. Veel liederen werden immers onsterfelijk dankzij haar interpretatie.
Op zaterdag 10 september trad Paola Marquez met El Sur op in Art Base. Ze zorgden alvast voor een ijzersterke aftrap met ‘Tonada de la Luna llena’. Dit is een liedje van Paola's geliefkoosde componist, de Venezolaan Simón Diaz. Sobere begeleiding (enkel lichtjes bezwerende, repetitieve cuatro) geeft hun interpretatie extra spankracht. Hier kan je luisteren naar de versie van Mercedes Sosa. Wat volgt is een avond vol variatie en verfijning met af en toe kippenvelmomenten. Op de repertoirekeuze valt in elk geval niets af te dingen. Als rode draad fungeert Mercedes Sosa, een onmiskenbaar rolmodel voor de jonge Paola. Zo passeren bijvoorbeeld la milonga lo sabe en del tiempo de mi ninez. 'Como la cigarra’ is een liedje van de Argentijnse dichteres/componiste Maria Elena Walsh. In dit filmpje wordt het gezongen door een piepjonge Mercedes Sosa en is zelfs de fysieke gelijkenis frappant! Ni toda la tierra entera is een liedje van de Chileense Isabel Parra, terwijl Cesar Isella de auteur is van La Canción de las simples Cosas en Canción con todos, maar ook deze liedjes werden beroemd in de versie van Mercedes Sosa. 'Cancion con todos' groeide zelfs uit tot een soort 'national anthem' voor heel Latijns-Amerika. Ook Si se calla el cantor ('wat gebeurt er als de zanger het zwijgen wordt opgelegd') van Horacio Guarany (Argentinië) en Alfonsina y el Mar (opgedragen aan de Argentijnse dichteres Alfonsina Storni) van Felix Luna en Ariel Ramirez zijn passionele klassiekers uit het rijke Sosa-repertorium. En dan vergeten we nog bijna ‘Duerme Negrito’ van Atahualpa Yupanqui (Argentinië), een wiegeliedje voor de moeder. Beluister hier de auteursversie en hier die van La Sosa. Met Soy Colombiana van het legendarische duo Garzon y Collazos gaat het even richting Colombia. Dit is een vlotte deun zoals we er tussendoor nog enkele voorgeschoteld krijgen. Victor Jara mag op deze avond vanzelfsprekend niet ontbreken, maar daar waagt Paola zich niet aan. El Cigarrito, een liedje uit zijn prille beginperiode, wordt gezongen door Juan Antonio Caffiero Jorquera. Mooi!
Paola Marquez is een jong talent dat we in de gaten moeten houden! Naast ‘El Sur’ heeft deze zangeres nog een tweede project, waarmee zij al iets langer aan de weg timmert. Bij Maguaré ligt de focus volledig op feestelijke cumbia en andere muziek uit haar geboorteland Colombia. De fragmentjes die ik hiervan kon beluisteren op myspace zijn beslist ook dik de moeite.
Toen Tariq Ibn Ziyad in 711 aan zijn verovering van het Iberisch schiereiland begon, werd Andalusië de bakermat van een intellectuele, wetenschappelijke en literaire beweging waarvan de uitstraling tot vandaag verder reikt dan Spanje. Arabo-Andalusische muziek ontstond in het zuiden van Spanje, maar verhuisde na de verdrijving van de Arabieren uit ‘al-Andalus’ naar Noord-Afrika, waar het tot op vandaag een levende traditie is, die mondeling doorgegeven en aangeleerd wordt aan volgende generaties. De muziek is een combinatie van artistieke elementen van Arabieren, Berbers, Goten, Sefardische Joden en anderen. In de melodieën overheersen de oriëntaalse modi en de monodie, waarbij de geïmproviseerde fragmenten sterk tot uiting komen.Het Orchestre Andalous de Tetouan (Marokko) werd in 1944 opgericht en is al toe aan de derde generatie muzikanten die de muziek van hun voorouders levendig houden.Onder leiding van Mehdi Chaachoo (ud) brengen ze ‘Al-Ala’, de Marokkaanse variant van de Andalussyat, in de vorm van instrumentale ouvertures en gezongen gedichten.
Op vrijdag 2 september trad het tienkoppige orkest op in De Roma (i.s.m. Moussem). Het instrumentarium bestond naast ud uit qanun, rebab, tar, darbouka en een strijkkwintet. Hiermee werd een rijk muzikaal palet neergezet. Ze speelden in totaal een zestal lange stukken die langzaam naar een versnelde climax leiden. Het spel was virtuoos, maar het is Marouane Hajji die dit concert voor mij onvergetelijk maakt. Deze 24-jarige sufi zanger uit Fez beschikt over een prachtstem en dito podiumuitstraling! Een ongelooflijk talent waarvan we ongetwijfeld meer gaan horen. Op youtube kan je hem in elk geval al bewonderen in tientallen filmpjes.Alles bij elkaar is dit verfijnde muziek om in alle rust van te genieten. Daarom was het doorlopend lawaai in de zaal bij momenten wel een flinke stoorzender.
Hieronder tonen we je eerst een filmpje van het Orchestre Andalous de Tetouan, vervolgens zie je Marouane Hajji samen met het Orchestre Otmani of Fes (een ander Arabo-Andalusisch orkest) en in het derde filmpje vind ik hem zonder meer subliem!
'Fado...het geluk waaraan men lijdt, het verdriet dat men geniet.’
Dat er ook in Nederland fado gemaakt wordt, wisten we al. Denk bijvoorbeeld maar aan Fernando Lameirinhas. Maar er is ook Quatro Ventos, een ensemble waarin fadisto Emanuel Pessanha centraal staat. Deze zanger/gitarist is afkomstig van het eiland São Miguel (Azoren). De groep bestaat verder uit Wout Pennings (Portugese en andere gitaren), Aili Deiwiks (viool en piano), Lucien Matheeuwsen (contrabas) en Norbert Leurs (contrabas). Vozes do Silêncio (Coast to Coast, 2006) is hun vijfde album en voor mij een eerste kennismaking met een groep die toch al vijftien jaar aan de weg timmert.
‘Vozes do Silêncio’ opent vertrouwd met Dor repartida, bekend dankzij een beklijvende interpretatie door Camané. Met de versie van Emanuel Pessanha is op zich niets mis. Zijn stembereik is beperkter, maar in het timbre zit wel de juiste dosis onderkoelde emotie. Het knappe gitaarspel van Wout Pennings valt meteen op en blijft de hele cd op een hoog niveau. De rest van de muzikanten leveren ook prima werk af. Ik moet er wel even bij vermelden dat Bob Wisselink, die contrabas speelt op het album en instond voor een aantal composities ondertussen geen deel meer uitmaakt van Quatro Ventos. De cd bevat nog enkele nummers in traditionele fadostijl en die stukken kunnen mij het meest bekoren. Zo zijn er bijvoorbeeld Pode lá ser (beluister hier de originele versie door Mafalda Arnauth), fado retrato en 'fado corrido de Coimbra'. Daarnaast zijn de sterke eigen composities ‘Distâncias’ en ‘Abril cravos mil’ eerder verstilde ballads in singer-songwriter stijl. Mooi, maar tegelijk wat braafjes. Dat geldt ook voor 'Diz-me que não é assim’, oorspronkelijk een liedje van Frank Boeijen. Op de titelsong zingt Iain Matthews (Fairport Convention) mee. Niet mijn ding, te bombastisch.
Quatro Ventos is ongetwijfeld een groep die je vooral live aan het werk moet zien om ze op de juiste manier te kunnen waarderen. Liefst unplugged bovendien, want als er iets is dat mij op deze cd stoort is het de ‘cleane’, vlakke productie plus de toevoeging van zeemzoete strijkersarrangementen. Hoe verdienstelijk en sympathiek ook, alles kabbelt rustig en gelijkmatig voort, hier en daar een verrassende wending zou welkom geweest zijn. Dergelijke delicate, emotionele muziek laat zich kortom een stuk beter smaken in een ruwere verpakking. Beluister hieronder ‘Dor repartida’, ‘fado retrato’ en ‘pode lá ser’.
